Op een bouwplaats kan een defect of zoekgeraakt stuk gereedschap al snel een heel team in de war brengen. Een boormachine die het begeeft, een hoogwerker waarvan de keuring is verlopen of een slecht onderhouden generator kunnen leiden tot vertragingen, onvoorziene kosten en veiligheidsrisico’s voor de medewerkers.
Deze problemen houden niet altijd verband met een gebrek aan materiaal. Ze zijn vaak het gevolg van een onvoldoende gestructureerd beheer: niet-geïdentificeerde gereedschappen, vergeten onderhoudsbeurten, versnipperde informatie, het ontbreken van een historisch overzicht of onduidelijk omschreven verantwoordelijkheden. Op lange termijn leiden deze tekortkomingen tot aanzienlijke verborgen kosten en verkorten ze de levensduur van de apparatuur.
Het onderhoud van gereedschap bestaat dus niet alleen uit het repareren van een apparaat wanneer het niet meer werkt. Het berust op een alomvattende organisatie waarin onderhoud, inspecties, controles, traceerbaarheid en het vooruitplannen van ingrepen met elkaar worden gecombineerd. Dankzij de digitalisering kunnen bedrijven deze activiteiten nu centraliseren, herinneringen automatiseren en hun apparatuur beter volgen, zelfs wanneer deze tussen verschillende bouwplaatsen wordt verplaatst.
Onderhoud van gereedschap, wat is dat?
Onder 'onderhoud van gereedschap' verstaan we alle werkzaamheden die worden uitgevoerd om gereedschap en arbeidsmiddelen in goede staat te houden. Dit omvat met name het reinigen, controleren, afstellen, smeren, vervangen van onderdelen, repareren en controleren van de veiligheid.
Het betreft zowel kleine elektrische gereedschappen, zoals boormachines en slijpmachines, als grotere apparaten, zoals hoogwerkers, generatoren of bepaalde bouwmachines. Ladders, verlengsnoeren, hijsapparatuur en meetapparatuur kunnen eveneens in een onderhoudsprogramma worden opgenomen.
Over het algemeen worden er drie grote categorieën van onderhoud onderscheiden.
Correctief onderhoud vindt plaats nadat een storing of defect is vastgesteld. Het is bedoeld om de apparatuur weer in werkende staat te brengen. Deze aanpak is soms onvermijdelijk, maar kan leiden tot werkonderbrekingen en onvoorziene kosten.
Preventief onderhoud wordt uitgevoerd voordat er een storing optreedt. Het vindt plaats met een frequentie die wordt bepaald op basis van de tijd, het aantal bedrijfsuren, de aanbevelingen van de fabrikant of de gebruiksomstandigheden. Zo kunnen de eerste tekenen van slijtage worden opgespoord en kunnen ingrepen op het meest geschikte moment worden gepland.
Ten slotte omvat het wettelijk voorgeschreven onderhoud de controles en inspecties die worden opgelegd door de wetgeving of de veiligheidsvoorschriften die van toepassing zijn op bepaalde categorieën apparatuur. De precieze verplichtingen variëren naargelang het type apparatuur, het gebruik ervan en het land waarin het wordt gebruikt.
Een doeltreffende strategie combineert deze verschillende benaderingen om stilstand te beperken en tegelijkertijd de gebruikers te beschermen.
Waarom is het onderhoud van gereedschap zo belangrijk?
Het aantal storingen op de bouwplaats verminderen
Een storing kan een taak vertragen, een team lamleggen of een deel van de bouwplaats stilleggen. Wanneer het betreffende gereedschap onmisbaar is en er geen vervangende apparatuur beschikbaar is, kan dit gevolgen hebben voor de gehele planning.
Een goed georganiseerd onderhoud van gereedschap helpt slijtage, defecten of afwijkingen op te sporen voordat deze tot een volledige stilstand leiden. Het tijdig vervangen van een kabel, een schijf, een filter of een accu is doorgaans goedkoper dan een spoedreparatie die gepaard gaat met een werkonderbreking.
De veiligheid van de teams verbeteren
Een slecht onderhouden gereedschap vormt een direct risico voor de gebruiker en voor personen in de omgeving. Een defecte veiligheidsvoorziening, een beschadigde handgreep of een versleten elektriciteitskabel kunnen een ongeval veroorzaken.
Door regelmatige inspecties kunnen deze gebreken worden opgespoord en kan gevaarlijke apparatuur snel uit het verkeer worden gehaald. Elke medewerker moet bovendien gemakkelijk een afwijking kunnen melden, zodat het apparaat kan worden geïdentificeerd, buiten gebruik gesteld en gecontroleerd voordat het opnieuw wordt gebruikt.
De vervangingskosten verlagen
Zonder nauwkeurige opvolging vervangen sommige bedrijven apparatuur te snel, terwijl deze nog gerepareerd had kunnen worden. Omgekeerd kunnen ze blijven investeren in reparaties, terwijl het vervangen van de apparatuur rendabeler zou zijn.
Het onderhoudsverleden biedt een objectiever beeld. Hiermee kunnen de totale reparatiekosten, de leeftijd van het gereedschap, de gebruiksfrequentie en de betrouwbaarheid met elkaar worden vergeleken. Zo kan het bedrijf betere beslissingen nemen over aankopen en vervangingen.
De levensduur van gereedschap verlengen
Stof, vocht, schokken en intensief gebruik versnellen de slijtage van bouwmaterieel. Regelmatige reiniging, een goede opslag en het preventief vervangen van kwetsbare onderdelen dragen bij aan het behoud van de prestaties van de apparatuur.
Goed gepland onderhoud beperkt voortijdige slijtage en zorgt ervoor dat gereedschap langer in goede staat kan worden gebruikt. De initiële investering wordt zo over een langere periode terugverdiend.
Zorgen voor naleving van de regelgeving
Bepaalde apparatuur moet periodiek worden geïnspecteerd of gecontroleerd. Het bedrijf moet kunnen aantonen dat de nodige controles tijdig zijn uitgevoerd en dat eventuele afwijkingen zijn verholpen.
Traceerbaarheid speelt hierbij een centrale rol. Data, resultaten, documenten, verantwoordelijken en komende deadlines moeten duidelijk worden vastgelegd. In geval van een controle of een incident kan aan de hand van deze informatie snel het beschikbare bewijsmateriaal worden teruggevonden.
Welke gereedschappen moeten regelmatig worden onderhouden?
Niet alle gereedschappen vereisen hetzelfde onderhoudsniveau. De frequentie en de inhoud van de controles zijn afhankelijk van het risico, de gebruiksintensiteit, de omgeving en de instructies van de fabrikant.
|
Categorie van apparatuur
|
Voorbeelden |
Dagelijkse werkzaamheden
|
|
Elektrisch gereedschap
|
Boormachines, slijpmachines, schroevendraaiers, zagen
|
Reiniging, controle van kabels, accu’s, messen en beschermingen
|
|
Toegangsapparatuur
|
Ladders, trapladders, verrijdbare steigers
|
Controle van de stabiliteit, de spijlen, de bevestigingen en de veiligheidsvoorzieningen
|
|
Gemotoriseerd materieel
|
Generatoren, compressoren, pompen
|
Visuele inspectie, peilmetingen, opstarten en controle op lekken
|
|
Materiaal voor werken op hoogte
|
Werkkooien en hoogwerkers
|
Controle van bedieningselementen, veiligheidsvoorzieningen, niveaus en geplande inspecties
|
|
Meetapparatuur
|
Lasers, sensoren, meetapparatuur
|
Reiniging, functietest en kalibratie indien nodig
|
|
Kleine handgereedschappen
|
Sleutels, tangen, hamers, schroevendraaiers
|
Controle van slijtage, handgrepen en metalen onderdelen
|
|
Hijsapparatuur
|
Takels, lieren, hijsaccessoires
|
Visuele inspectie, slijtagecontrole en periodieke controles
|
|
Elektronische apparatuur
|
Verlengsnoeren, snoerhaspels, opbergkisten
|
Controle van stopcontacten, kabels, beveiligingen en isolatie
|
Kritieke apparatuur, apparatuur die zwaar wordt belast of die onder zware omstandigheden wordt gebruikt, vereist doorgaans extra aandacht.
De stappen voor het opzetten van een efficiënt onderhoudsbeleid voor gereedschap
1. Een volledige inventaris opstellen
De eerste stap bestaat erin alle apparatuur van het bedrijf in kaart te brengen. Elk apparaat moet een uniek identificatienummer krijgen en worden gekoppeld aan essentiële gegevens: merk, model, serienummer, aankoopdatum, waarde, locatie, gebruiker of bouwplaats waarvoor het bestemd is.
Deze inventaris vormt de basis voor het onderhoudsplan. Zonder een betrouwbare lijst bestaat het risico dat bepaalde gereedschappen bij de controles over het hoofd worden gezien.
2. Kritieke apparatuur identificeren
Niet alle apparatuur heeft dezelfde prioriteit. Het is nuttig om vast te stellen welke apparaten bij een storing ernstige gevolgen zouden hebben voor de veiligheid, de productiviteit of de continuïteit van de bouwplaats.
Bij deze indeling kan rekening worden gehouden met de kosten van het gereedschap, de gebruiksfrequentie, de beschikbaarheid, de tijd die nodig is om het te vervangen en de risico’s die aan het gebruik ervan verbonden zijn.
3. De onderhoudsintervallen vaststellen
De inspectiefrequenties moeten worden vastgesteld op basis van de gebruiks- en onderhoudsinstructies, de geldende voorschriften, de gebruiksintensiteit en de feitelijke omstandigheden ter plaatse.
Een apparaat dat dagelijks in een stoffige omgeving wordt gebruikt, moet mogelijk vaker worden gecontroleerd dan een soortgelijk apparaat dat slechts af en toe wordt gebruikt. Het programma moet daarom flexibel blijven.
4. De controles standaardiseren
Om te zorgen voor consistente controles kan het bedrijf voor elke categorie gereedschappen aangepaste checklists opstellen. De technicus of gebruiker weet dan precies welke punten hij moet controleren.
Een checklist kan onder meer betrekking hebben op de algemene staat, de werking, de veiligheidsvoorzieningen, verbruiksartikelen, kabels, accu’s, bevestigingen en de aanwezigheid van zichtbare schade.
5. De geschiedenis van de ingrepen bijhouden
Elk onderhouds- of reparatiewerk moet worden geregistreerd. In de onderhoudshistorie kunnen de datum, de aard van de ingreep, de vervangen onderdelen, de kosten, de naam van de verantwoordelijke en het resultaat van de controle worden vermeld.
Deze gegevens maken het gemakkelijker om de betrouwbaarheid van de apparatuur te analyseren. Ze maken het ook mogelijk om gereedschap te identificeren dat regelmatig defect raakt of waarvan de onderhoudskosten buitensporig hoog worden.
6. Herinneringen automatiseren
Wanneer termijnen handmatig worden beheerd, zijn vergissingen moeilijk te voorkomen. Automatische herinneringen kunnen de verantwoordelijken voorafgaand aan de datum van een inspectie, onderhoudsbeurt of controle waarschuwen.
Het bedrijf kan dan de ingreep plannen, vervangende apparatuur reserveren en de gevolgen voor de bouwplaats beperken.
Concreet voorbeeld van een onderhoudsplan voor gereedschap
Het volgende schema geeft een mogelijke indeling weer. De aangegeven frequenties moeten altijd worden aangepast aan de instructies van de fabrikant, de gebruiksomstandigheden en de geldende eisen.
|
Uitrusting
|
Uit te voeren controle
|
Richtfrequentie
|
Verantwoordelijke
|
Maatregelen bij afwijkingen
|
|
Accuboormachines
|
Accu, boorkop, behuizing en werking
|
Elke maand
|
Materiaalverantwoordelijke
|
Tijdelijke uitschakeling en diagnose
|
|
Slijpmachine
|
Behuizing, kabel, handgreep, schakelaar en schijf
|
Vóór gebruik en maandelijks
|
Gebruiker en verantwoordelijke voor de apparatuur
|
Onmiddellijke vergrendeling van het gereedschap
|
|
Ladder
|
Stangen, poten, staanders en stabiliteit
|
Vóór gebruik en op regelmatige tijdstippen
|
Bouwplaatsleider
|
Buiten gebruik stellen
|
|
Stroomaggregaat
|
Olie, filters, brandstof, kabels en startinstallatie
|
Afhankelijk van het aantal gebruiksuren
|
Technicus
|
Gepland onderhoud of geplande reparatie
|
|
Werkplatform
|
Bedieningselementen, veiligheidsvoorzieningen, niveaus en documenten
|
Afhankelijk van het geldende programma
|
Bevoegde persoon
|
Vastzetting en controle
|
|
Meetlaser
|
Status, batterij, nauwkeurigheid en kalibratie
|
Om de zes maanden
|
Kwaliteitsmanager
|
Afstelling of kalibratie
|
Veelvoorkomende fouten bij het beheer van gereedschap
Een van de meest voorkomende fouten is het verspreiden van informatie over verschillende Excel-bestanden, papieren dossiers of e-mailcorrespondentie. Daardoor wordt het moeilijk om de gegevens bij te werken en weten de verantwoordelijken niet meer welke versie ze moeten raadplegen.
Het gebrek aan traceerbaarheid vormt een ander groot probleem. Wanneer een stuk gereedschap niet is geïdentificeerd, is het moeilijk om te achterhalen waar het zich bevindt, wie het gebruikt, in welke staat het verkeert en wanneer het voor het laatst is onderhouden.
Sommige bedrijven hanteren ook een louter reactieve aanpak: ze wachten tot een apparaat defect raakt voordat ze ingrijpen. Deze methode lijkt op korte termijn misschien voordelig, maar leidt tot een toename van spoedreparaties en onvoorziene onderbrekingen.
Het vergeten van inspecties komt vooral vaak voor wanneer de deadlines afhankelijk zijn van de persoonlijke agenda van één enkele medewerker. Ten slotte kan materiaal dat door meerdere teams of op meerdere bouwplaatsen wordt gedeeld, van eigenaar wisselen zonder dat er iemand duidelijk verantwoordelijk is voor de controle ervan.
Waarom zou je het onderhoudsbeheer van gereedschap digitaliseren?
Dankzij digitalisering kan alle informatie over de apparatuur in één centraal systeem worden gebundeld. De teams hebben een duidelijk overzicht van de locatie, de status, de termijnen en de geschiedenis van elk apparaat.
Dankzij een QR-code die op het materiaal is aangebracht, kan een medewerker de apparatuur snel identificeren, de gegevens ervan raadplegen of ter plaatse een probleem melden. De informatie blijft niet langer opgesloten in een bestand dat alleen vanaf kantoor toegankelijk is.
Automatische meldingen maken het voorbereiden van interventies eenvoudiger en zorgen ervoor dat er minder dingen over het hoofd worden gezien. Dankzij het overzicht over meerdere locaties weten managers welke gereedschappen beschikbaar zijn, in onderhoud zijn, aan een bouwplaats zijn toegewezen of tijdelijk niet bruikbaar zijn.
De verzamelde gegevens kunnen ook worden gebruikt voor rapportages over de kosten, de frequentie van storingen, het gebruik en de beschikbaarheid van het machinepark. Deze betere inzicht draagt bij aan het rendement op de investering: het bedrijf vermindert verliezen, beperkt onnodige aankopen en verbetert de beschikbaarheid van zijn apparatuur.
Door een onderhoudsplan op te stellen, kunnen onderhoudswerkzaamheden worden gepland en kunnen storingen worden voorkomen.
Hoe HeronTrack het onderhoud van gereedschap vereenvoudigt
Een efficiënte onderhoudsaanpak hangt in de eerste plaats af van duidelijke procedures en de betrokkenheid van de teams. Een digitale oplossing kan vervolgens de dagelijkse toepassing ervan vergemakkelijken.
Met HeronTrack kan het beheer van materieel worden gecentraliseerd en kan de traceerbaarheid ervan tussen de verschillende medewerkers, depots en bouwplaatsen worden verbeterd. Dankzij geolokalisatie en realtime tracking kan het materieel worden teruggevonden en kan de laatst bekende locatie worden bepaald.
Voor elk apparaat kan een overzicht worden bijgehouden met daarin de verplaatsingen, gebruikers, inspecties en onderhoudswerkzaamheden. Automatische meldingen kunnen de verantwoordelijken waarschuwen wanneer een onderhoudsbeurt of controle in aantocht is.
Dankzij monitoring op basis van het gebruik kunnen bepaalde onderhoudswerkzaamheden worden afgestemd op het daadwerkelijke gebruik van de apparatuur, in plaats van uitsluitend op een vaste datum te worden gebaseerd. Zo krijgen de verantwoordelijken een nauwkeuriger beeld van de staat en de beschikbaarheid van de apparatuur.
In een organisatie met meerdere bouwplaatsen zorgt deze centralisatie ervoor dat er minder hoeft te worden gezocht, dat het materiaal beter circuleert en dat de toewijzing van verantwoordelijkheden wordt vereenvoudigd. Hierdoor kan het onderhoud van gereedschap worden geïntegreerd in een meer alomvattend beheer van het machinepark, de locatie ervan en het gebruik ervan.
Bekijk de HeronTrack-oplossing voor het volgen van apparatuur om te ontdekken welke functies er beschikbaar zijn.
